Khám phá Tây Bắc không quên thử những món ăn đậm hương vị hạt dổi

Người dân Tây Bắc không những gắn bó muôn đời với hạt mắc khén, mà còn có thêm một loại gia vị quý khác khiến người ta cũng nâng niu, trân trọng vô cùng, đó chính là hạt dổi.

Cây dổi là loài mọc hoang trong rừng, cây trưởng thành có thể cao hơn 30m, đường kính thân cây tới hơn 1m, thân cây thẳng tắp, tròn đều, phân cành cao. Gỗ cây dổi có một mùi thơm đặc biệt, thớ gỗ mịn, vân gỗ đẹp, sắc nét, gỗ nhẹ và rất bền, không bị mối mọt, cong vênh…gỗ dổi rất quý nhưng đối với đồng bào dân tộc Tây Bắc, thứ quý nhất lại chính là hạt dổi.

kham-pha-hat-doi

Trước đây cây dổi chỉ mọc hoang trong rừng sâu, nhưng từ khi phát hiện ra công dụng và giá trị của nó, người ta mang cây non về trồng ở gần nhà, loại cây này rất hợp với đất Mường nên trồng đến đâu tốt đến đấy, cây dổi vừa cho bóng mát, lại vừa cho gỗ quý, cho hạt thơm để làm gia vị chế biến các món ăn ngon, vừa là loại thuốc nam có nhiều công dụng tốt…Cây dổi mang lại hiệu quả kinh tế cao, chính là mặt hàng giúp cho nhiều hộ gia đình ở vùng cao không những thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu bền vững.

Cây dổi trồng ít nhất phải 7 năm mới bắt đầu được thu hoạch quả, cây càng già thì hạt các mẩy và mùi càng thơm. Có hai loại hạt dổi, một loại có vị hắc không mùi thơm và một loại có mùi hương dễ chịu, vị thơm ngon không hắc. Hạt dổi khi tươi có màu đỏ rất đẹp mắt, khi đem phơi thì dần chuyển sang màu đen đậm, thông thường cứ 3kg hạt dổi tươi thì sau khi phơi nắng, sấy khô sẽ có được 1kg hạt dổi khô.

kham-pha-hat-doi-1

Những cây dổi lâu năm sống sâu trong rừng già rất quý hiếm và được đồng bào giữ gìn cẩn thận, để không lãng phí một hạt dổi thơm nào, người dân phải dùng bạt căng dưới gốc cây thu hoạch. Vì cây dổi phải trồng lâu năm mới cho quả nên người Mường thường ví cây dổi là vật báu gia truyền, là của để dành cho con cháu được hưởng. Đối với người dân tây Bắc, đây là loài cây rất lành, là vật báu mà núi rừng ban tặng cho những người vùng cao.

Hạt dổi quý và thơm, có nhiều công dụng, tốt cho sức khỏe nên người dân tộc thường lấy hạt dổi để làm gia vị chấm ăn cùng thịt lợn nướng, thịt luộc hoặc làm gia vị tẩm ướp các loại thịt. Trước khi mang đi chế biến món ăn, người ta mang nướng hạt dổi trên than lửa hoặc rang chín trên chảo cho dậy mùi thơm, đợi cho nguội sau đó đem giã nhỏ như hạt tiêu là có thể dùng được.

Tuy nhiên hạt dổi có một nhược điểm là khi đã rang hoặc nướng chín rồi thì không giữ mùi vị được lâu, rất dễ bị bay mùi, vậy nên dùng đến đâu người ta mang đi rang xay đến đấy, hạt chưa sử dụng đến thì cho vào lọ thủy tinh cất ở nơi khô ráo, râm mát.

kham-pha-hat-doi-2

Hạt dổi được dùng để tẩm ướp những món rán nướng rất thơm

Hạt dổi cho mùi thơm ngậy ngậy rất đặc trưng nên nhiều người ăn một lần rồi không quên được, có những người ngay lập tức bị mùi hương của loại hạt này hấp dẫn, để rồi không thể thiếu nó trong mỗi bữa cơm. Rất nhiều món ăn ở Tây Bắc trở nên thơm ngon bội phần là nhờ có hạt dổi làm gia vị: Thịt gác bếp, thịt lợn rừng, thịt nướng, tiết canh…

Thông thường hạt dổi được trộn thêm với các hương liệu khác để tạo ra một thứ muối chấm làm rất đơn giản nhưng mùi vị rất đặc biệt. Hạt dổi giã nhỏ, trộn cùng muối chanh, ớt với tỉ lệ phù hợp thế là có được thứ đồ chấm cay cay, chua chua và thơm ngậy, dùng để chấm thịt gà, thịt luộc thì ít có loại nước chấm nào bì kịp, cách làm vô cùng dễ nhưng ăn lại rất ngon, xôi nếp nương nóng hổi chấm với muối rang hạt dổi thì ngon tuyệt cú mèo.

Một loại thực phẩm rất hợp để chế biến cùng hạt dổi đó là măng chua, nổi tiếng nhất phải kể đến món thịt gà nấu măng chua với hạt dổi. Tiết canh được rắc thêm một chút bột hạt dổi cũng có hương vị đậm đà hơn rất nhiều, tiết đông giòn hơn.

Hạt dổi từ lâu đã rất gần gũi và trở thành một phần không thể thiếu trong nền ẩm thực của người dân Tây Bắc, lại mang lại hiệu quả kinh tế cao, đây chính là món quà độc đáo mà thiên nhiên đã ưu ái ban tặng những người vùng cao chân chất, thật thà.

Thanh Tâm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *